Ayvalık isimi nerden geliyor

02-07-2017

Ayvalık dostu dostumuz Ahmet Yorulmaz’ın Ayvalık’ı Gezerken 5 isimli kitabında yazdığına göre”…Ulusal Kurtuluş Savaşı’mızdan sonra buradan gitmiş rumların bir dernekleri vardır Atina’da:”Ayvalıklılar Birliği”… Aylık bir gazeteleri: Kidoniakos Astir”(Ayvalık Yıldızı).Bu derneğin asbaşkanı V.Kukunara’nın yazdığı Kidonie/ Protevusa Tis Eolidos (Eolya’nın Başkenti Ayvalık) adlı kitaptan yararlanacagız kentin ismi konusunda.
Bu kitabın bazı sayfalarından yorumlayarak çevirdiklerimiz şunlar:
-Ayva’dan,yabani ayva’dan,
-Daha büyük bir düşlemeyle,midye türü olan ve bu kesimde bulunan ayvada’dan.
-İlk yerleşenlerinin Midilli’nin Kidona (hani Kidonie Ayvalık anlamındadır ya) köyünden olabileceklerinden, ya da Girit’in Kidonies bölgesinden gelmiş olabileceklerinden…
Ansiklopedik sözlüklerin değişik bir yorum yaptıklarını da nakleder:”Ai-vallin” sözcüğünden çıkışla “oturanları silahla sürekli vurma tutkusunda olan yer…”demekteymiş.Kaynak yazar da bu bilgiyi verdikten sonra, haklı olarak kızmakta,”…cedlerimizin hiç işi yokmuş,ellerinde silah tutmuşlar hep! Demektedir.
Xenophon “Onbinlerin Dönüşü”adlı yapıtında “Kitonion”kentinden söz eder, yani antik bir kentten. Bilinen “Onbinlerin Dönüşü”yolunda bir kıyı kenti bulunmadığıdır. Antik Kitonion,Dursunlu köyüyle Yukarıbey köyü arasındadır. Dursunlu, Gömeç Kazasına, Yukarıbey de Bergama’ya bağlıdır… Bu verilere göre antik kentin Ayvalık’tan uzaklığı, zamanımız ölçütlerine göre, en az 35 kilometredir. Görülüyor ki bu da tutmuyor.
Filozofların da bu yerin adı konusundaki görüşlerini vermek gerekir:Aioliki’nin (Eolya’nın) tahrif edilmiş biçimidir; Aiolik kelimesinden türetilmiştir Ayvalık. Bu kent için yazan yazarların tümü de Kidonie diye söz etmişlerdir, Türkler buraya daha Ayvalı ya da Ayvalık demeden önce.
“Eolya:Mitolojiye göre, Edremit Körfezi’nden İzmir’e kadar uzanan ve Midilli’yi de içine alan kıyıya yerleşmiş bir soyun ülkesi.Bu soydan olanlara Eoller,Ya da Eolyalılar denirdi.”
…Ayvalık anlamına gelen Kidonie ismi M.Ö.330′dan beri süregelmektedir! Yalnız ismin nereden kaynaklandığına dair bir yanıt bulamıyoruz.Antik Çağ’da gerçekten ayvalıktı da oradan mı aldı? Bilemiyoruz…